Chào mọi người, nay tôi cũng rảnh rỗi nên muốn chia sẻ một chút về cái chuyện dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt mà tôi hay làm. Thực ra thì cũng không có gì cao siêu đâu, chủ yếu là mấy cái lặt vặt tôi tự mày mò rồi thấy cũng ổn ổn nên ghi lại thôi.
Quá trình mày mò của tôi
Chuyện là vầy, nhiều lúc tôi cần đọc hiểu mấy tài liệu tiếng Anh, hoặc đôi khi là muốn chia sẻ một đoạn văn hay ho nào đó cho bạn bè mà không phải ai cũng rành tiếng Anh. Thế là nhu cầu dịch thuật nó phát sinh từ đó.
Bước 1: Nghĩ đơn giản, dùng cái có sẵn
Ban đầu thì tôi cũng như bao người, cứ nghĩ ngay đến mấy công cụ dịch trực tuyến. Google Dịch là cái tôi mò đến đầu tiên. Gõ vào, chọn ngôn ngữ, bấm “Dịch”, tèn ten, có kết quả. Nhanh gọn lẹ phải không? Ừ thì cũng nhanh thật, nhất là khi cần hiểu sơ sơ ý chính của một đoạn văn bản ngắn thì nó cũng tạm được.
Bước 2: Bắt đầu thấy “sai sai”
Nhưng mà, đời không như là mơ. Khi tôi bắt đầu dịch những câu dài hơn, cấu trúc phức tạp hơn, hoặc có chứa thành ngữ, tiếng lóng một chút thì “anh Google” bắt đầu “bối rối”. Kết quả dịch ra đọc nó cứ ngang phè, nhiều khi tối nghĩa, hoặc dịch theo kiểu word-by-word (từ-theo-từ) nghe rất là kỳ cục, không tự nhiên chút nào. Đọc xong nhiều khi mình còn hoang mang hơn lúc chưa dịch. Cảm giác nó cứ máy móc, không có cái “hồn” của ngôn ngữ gì cả.
Bước 3: Tìm kiếm giải pháp khác và tự thân vận động
Thế là tôi bắt đầu thấy không ổn. Chỉ dựa vào mỗi công cụ tự động thì chất lượng bản dịch nó hên xui lắm. Tôi có thử thêm vài trang dịch thuật khác, một số trang cũng quảng cáo là dùng AI thông minh này nọ. Cũng có cải thiện chút đỉnh so với Google Dịch ở một vài trường hợp, nhưng mà nhìn chung vẫn chưa thể nào gọi là “tròn trịa” được.
Sau một hồi loay hoay, tôi nhận ra một điều quan trọng: máy móc chỉ là công cụ hỗ trợ thôi, cái chính vẫn là mình phải hiểu.
Vậy nên, quy trình của tôi dần thay đổi như sau:
- Đầu tiên: Tôi vẫn sẽ quăng đoạn tiếng Anh đó vào một công cụ dịch nhanh như Google Dịch để có cái nhìn tổng quan, hiểu sơ bộ nội dung nó nói về cái gì. Coi như là lấy cái sườn thô.
- Tiếp theo: Tôi sẽ đọc kỹ lại bản gốc tiếng Anh. Chỗ nào có từ mới, cấu trúc lạ thì tôi sẽ tra từ điển (thường là từ điển Anh-Anh để hiểu đúng nghĩa gốc, sau đó mới tìm từ tiếng Việt tương đương). Tôi hay dùng Oxford Learner’s Dictionaries hoặc Cambridge Dictionary.
- Đối chiếu và chỉnh sửa: Sau khi đã hiểu tương đối bản gốc, tôi sẽ quay lại xem bản dịch máy. Lúc này, tôi sẽ dựa vào hiểu biết của mình để chỉnh sửa lại từng câu, từng chữ. Chỗ nào dịch word-by-word thì phải viết lại cho nó thuần Việt. Chỗ nào dịch sai nghĩa thì sửa lại. Đặc biệt chú ý mấy cái thành ngữ, cụm động từ (phrasal verbs) vì máy thường dịch sai mấy cái này.
- Đọc lại và hoàn thiện: Sau khi chỉnh sửa xong, tôi sẽ đọc lại toàn bộ bản dịch tiếng Việt một lần nữa, đặt mình vào vị trí người đọc chỉ biết tiếng Việt để xem nó có trôi chảy, dễ hiểu không. Có chỗ nào còn lấn cấn, nghe nó “Tây Tây” quá không. Cứ thế gọt giũa cho đến khi cảm thấy ưng ý.
Kết quả nhận được
Đúng là làm theo cách này thì tốn thời gian và công sức hơn nhiều so với việc phó mặc cho máy. Nhưng mà, bù lại thì chất lượng bản dịch nó tốt hơn hẳn. Câu văn nó tự nhiên, truyền tải được sát ý của bản gốc hơn, đọc nó cũng “sướng” hơn nữa. Mình cũng học thêm được nhiều từ mới và cách diễn đạt hay ho từ cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt trong quá trình đó.
Nói chung, đây là kinh nghiệm cá nhân của tôi thôi. Có thể nhiều bác có cách hay hơn, nhưng tôi thấy cách này khá ổn với nhu cầu của mình. Hy vọng chia sẻ này có ích cho ai đó cũng đang muốn dịch thuật như tôi. Quan trọng nhất vẫn là sự kiên nhẫn và chịu khó mày mò học hỏi thôi!
Đặt lớp học thử miễn phí
Học tiếng Anh 1 kèm 1 với giáo viên nước ngoài
Sau khi tham gia học thử, bạn có cơ hội nhận được bộ quà tặng miễn phí:
✅ Báo cáo đánh giá trình độ tiếng Anh
✅ 24 buổi học phát âm
✅ 30 phim hoạt hình song ngữ
✅ Bộ thẻ học động từ
